Er is geen beter synoniem voor deliberatie dan vagevuur. Dat weet ik al sinds de eerste kandidatuur geschiedenis. Alles wat na dat urenlange wachten volgt, is ofwel hemels ofwel hels. De ultieme verlossing of de eindeloze verdoemenis. Vakantie of promotie tegenover buizen of een degradatie. In mijn geval net iets te vaak het laatste.

Waarom het aardse en het hiernamaalse oordeel op mekaar lijken? Omdat je niks meer kan doen om je lot bij te sturen. Het is onherroepelijk te laat. Je hebt gedaan wat je kon en het is nu aan anderen om te beslissen of dat volstaat. Je eigen inbreng beperkt zich nog alleen tot het bedenken van de meest onwaarschijnlijke scenario's om een eventuele slechte afloop dat soort draai te kunnen geven waar je zelf toch niet helemaal als een idioot uit komt. En voor de rest machteloos toekijken natuurlijk.

Laat machteloosheid nu net iets zijn waar ik een hekel aan heb. Niet dat ik zo'n potentaat ben die voortdurend de neiging tot een staatssgreep moet onderdrukken, verre van. Maar ik kan er niet tegen dat mensen die me van haar noch pluimen kennen, denken dat dat ene kwartier dat ze in de loop van mijn leven met me doorbrengen hen het recht en de kennis geeft om me te catalogeren als goed of slecht.

Soms is een oordeel nog veel erger dan een vooroordeel, vind ik. Want een oordeel is zogenaamd gebaseerd op objectieve informatie en wordt dus algemeen aanvaard als juist of in elk geval als moeilijk te weerleggen. Ook als het nergens op slaat. Ook als je gewoon een slechte dag hebt. Ook als die momentopname in het geheel niet overeenkomt met wie je écht bent. Ook als je verkeerd begrepen wordt, geen eerlijke kans krijgt of stuit op iemand wiens besluit al vast stond nog voor je er één woord mee had gewisseld.

Hoe wordt de mening van iemand die zichzelf beschouwt als begiftigd met bovennatuurlijk inzicht in mijn weten en kunnen van zo’n onvoorstelbaar belang dat ik mij er moet naar plooien, willen of niet? Waarom weten mensen die over mijn verdere toekomst beslissen eerder dan ikzelf hoe die toekomst er zal uitzien? Is dat niet fundamenteel oneerlijk?

Misschien is mijn gezanik alleen maar het zoveelste bewijs van mijn probleem met gezag. In mijn ogen is dat iets wat je moet verdienen. Niet iets wat bij een titel hoort en wat je in de schoot geworpen krijgt en waar je vanaf dan rustig kan op teren zonder ooit nog één keer te moeten bewijzen dat je het ook waard bent. Ik aanvaard alleen het gezag van mensen die ik respecteer. En mensen die ik niet ken en mij niet kennen, die kan ik per definitie ook niet respecteren.

In een logische wereld zou het feit dat ik hun gezag niet aanvaard ook betekenen dat ze er geen over mij hebben. Helaas, de wereld zit nu eenmaal niet logisch in elkaar. En dus hebben mensen die mij volledig vreemd zijn en voor wie ik de zoveelste bitch met ambitie ben wél het recht om me te maken of te kraken. Voor een zelfbewuste controlefreak als ik is die onzekerheid een vrijwel ondraaglijke gedachte.

Daarom ben ik zo’n fan van de proclamatie. Dan weet ik eindelijk wat ik wil weten. Of het ja is of neen. Waarom ik ga janken. En waarom ik ga drinken. Want dat is het fijne aan een examen. Wat ook het resultaat is, het is altijd een excuus voor drankmisbruik.